Lè moun ap pale de IA kounye a, konvèsasyon an prèske toujou ale sou chatbot ki sonnen tankou moun dwòl, rezo newòn masiv k ap analize done, oubyen sistèm rekonesans imaj sa yo ki detekte chat pi byen pase kèk moun fatige te kapab. Men, byen lontan anvan bri sa a, te gen IA Senbolik . Epi etranjman - li toujou la, li toujou itil. Li fondamantalman sou anseye òdinatè rezone menm jan ak moun: lè l sèvi avèk senbòl, lojik, ak règ . Demode? Petèt. Men, nan yon mond ki obsede ak IA "bwat nwa", klate IA Senbolik la santi l yon ti jan rafrechisan [1].
Atik ou ta ka renmen li apre sa a:
🔗 Ki sa ki yon antrenè IA?
Eksplike wòl ak responsablite fòmatè IA modèn yo.
🔗 Èske syans done a pral ranplase pa IA?
Eksplore si pwogrè nan entèlijans atifisyèl (IA) menase karyè nan syans done.
🔗 Ki kote IA jwenn enfòmasyon li yo?
Dekonpoze sous modèl IA yo itilize pou aprann ak adapte.
Prensip debaz IA senbolik yo✨
Men pwoblèm nan: IA senbolik la bati sou klète . Ou ka trase lojik la, fouye nan règ yo, epi literalman wè poukisa machin nan te di sa li te di a. Konpare sa ak yon rezo newòn ki jis bay yon repons - se tankou mande yon adolesan "poukisa?" epi yo fè yon souke zepòl. Sistèm senbolik yo, okontrè, pral di: "Paske A ak B vle di C, kidonk C." Kapasite sa a pou eksplike tèt li chanje tout bagay pou bagay ki gen anpil enpòtans (medsin, finans, menm tribinal) kote yon moun toujou ap mande prèv [5].
Ti istwa: yon ekip konfòmite nan yon gwo bank te kode règleman sanksyon yo nan yon motè règ. Bagay tankou: "si origin_country ∈ {X} ak missing_beneficiary_info → ogmante." Rezilta a? Chak ka ki te make te vini ak yon chèn rezònman ki ka remonte trasabilite, ke moun ka li. Oditè yo te renmen sa. Se sipèpouvwa Symbolic AI a - panse transparan, enspekte .
Tablo Konparezon Rapid 📊
| Zouti / Apwòch | Ki moun ki itilize li | Ranje Pri | Poukisa li fonksyone (oswa pa fonksyone) |
|---|---|---|---|
| Sistèm Ekspè 🧠 | Doktè, enjenyè | Enstalasyon ki koute chè | Rezonman ki baze sou règ trè klè, men frajil [1] |
| Graf Konesans 🌐 | Motè rechèch, done | Pri melanje | Konekte antite + relasyon nan echèl [3] |
| Chatbot ki baze sou règ 💬 | Sèvis kliyan | Ba-mwayen | Rapid pou konstwi; men nuans? pa tèlman |
| IA newo-senbolik ⚡ | Chèchè, nouvo antrepriz | Anlè davans | Lojik + ML = modèl eksplikab [4] |
Kijan IA Senbolik Fonksyone (An Pratik) 🛠️
Nan fon li, IA senbolik la se jis de bagay: senbòl (konsèp) ak règ (kijan konsèp sa yo konekte). Egzanp:
-
Senbòl:
Chen,Animal,Gen ke -
Règ: Si X se yon chen → X se yon bèt.
Apati de la, ou ka kòmanse bati chenn lojik - tankou moso LEGO dijital. Sistèm ekspè klasik yo te menm estoke enfòmasyon an trip (atribi-objè-valè) epi yo te itilize yon entèprèt règ ki oryante sou objektif pou pwouve rechèch yo etap pa etap [1].
Egzanp reyèl sou IA senbolik 🌍
-
MYCIN - sistèm ekspè medikal pou maladi enfeksyon. Baze sou règ, fasil pou eksplikasyon [1].
-
DENDRAL - premye entèlijans atifisyèl nan chimi ki te konn devine estrikti molekilè yo apati done spektrometri [2].
-
Google Knowledge Graph - mete sou kat antite (moun, kote, bagay) + relasyon yo pou reponn a rechèch "bagay, pa chèn karaktè" [3].
-
Bot ki baze sou règ - koule script pou sipò kliyan; solid pou konsistans, fèb pou konvèsasyon ouvè.
Poukisa IA senbolik la te bite (men li pa t mouri) 📉➡️📈
Men kote IA senbolik la bite: nan mond reyèl la ki dezòdone, enkonplè, ak kontradiktwa. Kenbe yon baz règ ki gwo anpil se fatigan, epi règ frajil yo ka gonfle jiskaske yo kraze.
Men - li pa janm disparèt nèt. Antre nan IA newo-senbolik la : melanje rezo newòn (bon nan pèsepsyon) ak lojik senbolik (bon nan rezonman). Panse a li tankou yon ekip relè: pati newòn nan wè yon siy stop, answit pati senbolik la chèche konnen sa li vle di anba lalwa trafik la. Konbinezon sa a pwomèt sistèm ki pi entelijan e ki pi fasil pou eksplike [4][5].
Fòs IA senbolik la 💡
-
Lojik transparan : ou ka swiv chak etap [1][5].
-
Fasil pou règleman yo : li byen adapte ak règleman ak règ legal yo [5].
-
Antretyen modilè : ou ka modifye yon règ san ou pa bezwen antrene yon modèl mons nèt [1].
Feblès IA senbolik la ⚠️
-
Terib nan pèsepsyon : imaj, odyo, tèks dezòd - rezo newòn yo domine isit la.
-
Pwoblèm eskalad : ekstrè ak mete ajou règ ekspè yo se yon bagay ki fatigan [2].
-
Rijidite : règ yo pa mache byen deyò zòn yo; ensètitid la difisil pou kaptire (byenke gen kèk sistèm ki te pirate koreksyon pasyèl) [1].
Chemen ki pi devan pou IA senbolik la 🚀
Lavni an pwobableman pa sèlman senbolik oswa sèlman newòn. Li ibrid. Imajine:
-
Neyron → ekstrè modèl nan piksèl/tèks/odyo kri.
-
Newo-senbolik → transfòme modèl yo an konsèp estriktire.
-
Senbolik → aplike règ, kontrent, epi apre sa - sa ki enpòtan - eksplike .
Se bouk sa a kote machin yo kòmanse sanble ak rezònman imen: gade, estriktire, jistifye [4][5].
Ap fini 📝
Kidonk, IA Senbolik: li baze sou lojik, règ, epi li pare pou bay eksplikasyon. Li pa twò ekstraòdinè, men li rive reyalize yon bagay ke rezo newòn yo toujou pa ka fè: rezònman klè, verifye . Pi bon chwa a? Sistèm ki prete nan tou de kan yo - rezo newòn pou pèsepsyon ak echèl, senbolik pou rezònman ak konfyans [4][5].
Meta Deskripsyon: Eksplikasyon sou IA senbolik - sistèm ki baze sou règ, fòs/feblès, epi poukisa newo-senbolik (lojik + ML) se chemen pou pi devan.
Hashtag:
#EntèlijansAtifisyèl 🤖 #IASenbolik 🧩 #AprantisajMachin #IANeyrosenbolik ⚡ #TeknolojiEksplike #ReprezantasyonKonesans #ApèsiSouIA #AvniIA
Referans
[1] Buchanan, BG, ak Shortliffe, EH Sistèm Ekspè ki baze sou règ: Eksperyans MYCIN nan Pwojè Pwogramasyon Euristik Stanford la , Chap. 15. PDF
[2] Lindsay, RK, Buchanan, BG, Feigenbaum, EA, ak Lederberg, J. “DENDRAL: yon etid ka sou premye sistèm ekspè pou fòmasyon ipotèz syantifik.” Artificial Intelligence 61 (1993): 209–261. PDF
[3] Google. “Prezantasyon Graf Konesans lan: bagay, pa chèn karaktè.” Blog ofisyèl Google la (16 me 2012). Lyen
[4] Monroe, D. “IA newosinbolik.” Kominikasyon ACM (Oktòb 2022). DOI
[5] Sahoh, B., et al. “Wòl entèlijans atifisyèl eksplikab nan pran desizyon ki gen gwo enpòtans: yon revizyon.” Patterns (2023). PubMed Central. Lyen